هر روزتان نوروز نوروزتان پیروز
آینده رهبری جهان اسلام
جهان اسلام با جمعیتی بالغ بر یک چهارم کره زمین ، ثروت عظیم خدادادی ، ایدئولوژی انسان ساز و مناطق سوق الجیشی و استراتیژیک دنیا ؛ نیروی فوق العاده مهم در عرصه های مختلف اقتصادی ، سیاسی و اجتماعی به شمار می رود . اما متأسفانه مسلمانان اثرگذاری کم رنگی در تصامیم بین المللی در عرصه های مختلف داشته اند .
ضعف و درماندگی جهان اسلام در مواجهه با مسایل حساس جهانی همه را به این اندیشه وا داشته که چرا این نیروی عظیم نمی تواند از پتانسیل بالای خویش در حل معضلات جهان اسلام و ... استفاده نماید.
در حالیکه قدرت های جهانی تمام تصامیم مهم ملل آزاده جهان را با وتو نقش بر آب می کنند ، مسلمانان تا حال موفق نشده اند که حتی قطعنامه ای تأثیر گذار بر علیه حکومت آپارتاید اسراییل ، در شورای امنیت به تصویب برسانند .
تصمیمات سازمان کنفرانس اسلامی هم که بیشتر به نمایش های کمدی شبیه است تا اقدامات جدی و عملی !
اندیشمندان جهان اسلام هم خیلی به این و در آن در زده اند تا یکبار دیگر دوران طلایی جهان اسلام را تجدید نمایند تا هم برای دردهای بیشمار خودش مرهمی باشد و هم بتواند بشر سرگشته را از اسارت و بندگی غیر خدا رهایی بخشید ه به سر منزل مقصود رهنمون شود.
پس از فروپاشی امپراتوری عثمانی ، بسیاری تلاش کردند که دوباره خلافت اسلامی احیا شود بلکه بتواند عظمت از دست رفته اسلام را احیا نماید . اقبال لاهوری در آثار خویش آرزوی احیای خلافت اسلامی را بارها مطرح کرده است .
اما بیداری اسلامی با ظهور اخوان المسلمین در مصر ، روح تازه ای یافت . اخوان المسلمین با درک اوضاع جدید جهان نسخه خلافت اسلامی را قابل اجرا ندانسته بلکه تأکید بیشتر بر روی اتحاد کشورهای اسلامی تحت ایدئولوژی اسلامی را در دستور کارش قرار داد.
تفکر تازه اسلام سیاسی اخوان المسلمین به سرعت در سراسر گیتی نفوذ یافت اما عدم پختگی این گروه کار دستشان داد و پیروانش توسط حکومت های مستبد دنیا قلع و قمع شدند . بنابراین اتحاد کشورهای مسلمان تحت لوای واحد اسلام به تعویق افتاد.
اتفاقات سالیان اخیر مخصوصاً پس از حملات یازده سپتامبر ، دوباره مسلمانان را به فکر اتحادی بنیادی در زیر چتر ایدئولوژی اسلامی انداخته است . جنگ نابرابر غزه خود گواه روشنی است که جهان اسلام برخلاف میل بسیاری کشورهای استعماری و سردمداران خودفروخته آنان در جهان اسلام ، به سوی همبستگی جدی روان است . شاید این اتحاد به سادگی امکان پذیر نباشد و سالیان درازی را در بر گیرد اما خواست قلبی مسلمین برای اتحاد کشورهای مسلمان ، نقطه آغاز روشنی است که توانسته امیدها را زنده نماید.
جنگ غزه و حمله وحشیانه اسراییل به این سرزمین بی دفاع ، کشورهای مسلمان را به دو قطب حامیان و مخالفان حماس تقسیم بندی نمود . تقسیم بندی جدید جهان اسلام و نقش پررنگ حماس به عنوان یک سازمان ایدئولوژیک ، برای غربیان به مثابه زنگ خطری تلقی شده و برای مسلمین حرکتی میمون و نجات بخش تصور می گردد.
اکنون که جنگ غزه موقتاً پایان یافته طرفین درگیر به تثبیت مواضع خود از راههای دیپلماتیک افتاده اند . تظاهرات عظیم جهانی در حمایت از غزه و جشن پیروزی غزه در کشورهای حامی آن و سرافکندگی مخالفان این حرکت در جهان اسلام به وضوح نشان می دهد که سیر تحولات منطقه ای به نفع این جنبش با وجود کارشکنی ها و سنگ اندازی های فراوان دشمنانش در حال شکل گیری است .
در این میان کشورهای اسلامی برای بدست گیری رهبری جهان اسلام در رقابتی پنهانی و آشکار اقداماتی را روی دست گرفته اند . برای تحلیل بیشتر این موضوع ، موقعیت کشورهای مطرح مسلمان در عرصه جهانی را به بررسی می گیریم .
همانطور که پیش از این گفتیم تحولات اخیر جهان اسلام ، کشورهای اسلامی را به دو گروه موافقان و مخالفان مقاومت در برابر اسراییل تقسیم بندی نموده است که به تحلیل جایگاه کشورهای مهم جهان اسلام در هر دو گروه می پردازیم .
عربستان سعودی :
نقش و جایگاه این کشور بر هیچ کسی پوشیده نیست . عربستان زادگاه پیامبر بزرگوار اسلام و یارانش به شمار می رود . دو شهر مقدس مسلمانان یعنی مکه و مدینه در این کشور موقعیت دارند و مراسم بزرگ حج همه ساله با حضور میلیونها مسلمان مشتاق از سراسر جهان در این کشور برگزار می شود. عواید حاصل از حج وهمچنین نعمت خدادادی نفت این کشور را به یکی از قطب های برتر سرمایه در بین کشورهای اسلامی و حتی جهان تبدیل کرده است . سران این کشور اسلامی بیشتر از هر کشوری خود را مستحق زعامت جهان اسلام می دانند و باید هم اینگونه می بود . اما پادشاهان این کشور به جز خوشگذرانی و رقصیدن به ساز غربی ها در طول حیات خود راهی دیگر نپیموده اند . و مهمتر از اینکه حکومت این کشور همیشه یکی از قطب های اختلاف بین مسلمین بوده است و سعی بر آن داشته که تنور اختلاف گرم نگاه داشته شود تا شاهزادگانش به عیش و عشرت بیشتری مشغول باشند . موضع بی تفاوت این کشور نسبت به قتل عام مسلمانان عرب فلسطین به دست اسراییل متجاوز و سکوت ننگین در قبال جنایات این رژیم ، جایگاه نیم بند عربستان را در بین ملل مسلمان به شدت به خطر انداخته است .
عربستان سعودی با قرار گرفتن در قطب مخالفان مقاومت در برابر اسراییل به قمار خطرناکی دست زده است که شاید تاوان سنگینی را بپردازد .
مصر:
بسیاری از تحلیل گران جهان عرب مصر را ابرقدرت منطقه خاورمیانه و حتی جهان عرب می دانند . مصریان در طول تاریخ اسلام از جایگاه ویژه ای برخوردار بوده اند . دانشگاه بزرگ الازهر که در حقیقت زبان فتوای جهان اسلام شناخته شده است ، نقش بسیار مهمی در اهمیت اسلامی مصر داشته است . تاريخ مصر پر از فراز و نشيب هاي فراواني است كه نقش اين كشور را به عنوان نقطه اتصال پان اسلاميزم دربين دوقاره آسيا و افريقا پر اهميت جلوه مي دهد. اين كشور مي تواند با بهره گيري از پتانسيل بالاي خود در جهت اتحاد جهان اسلام ، رهبري خويش را نيز مسجل كند اما رهبران اين كشور گويا تمايل دارند بيشتر به ساز اسراييل برقصند تا در كنار همكيشان خويش باشند . جنگ غزه و سكوت ننگين سران مصر بيش از هر زماني آنان را در بين افكار عمومي جهان اسلام منزوي ساخته است . اقدامات مزورانه سران اين كشور هم نتوانسته داغ ننگين سكوت در برابر جنايات اسراييل را از پيشاني اين رژيم بزدايد. خروج بشار اسد رييس جمهور سوريه هنگام سخنراني حسني مبارك رييس جمهور مصر از سالن كنفرانس به خوبي نشان داد كه مصر ديگر نمي تواند به راحتي از رهبري جهان عرب دم زند.
ايران
ايران كشوري است كه منابع غني انرژي و پشتوانه قوي علمي آنرا در بين كشورهاي جنوب غرب آسيا شاخص ساخته است . اين كشور كه داراي نظام جمهوري اسلامي است نتوانسته اعتماد جهان اسلام را جلب كند . به نظر مي رسد كه ايران نتوانسته برخلاف شعارهايش كشورهاي جهان اسلام را بر دور محور اسلام سياسي كه از آن دم مي زند گرد آورد. بسياري از كشورهاي جهان اسلام نظر مساعدي به حكومت اين كشور ندارند از آنجا كه اين كشورهمچون عربستان سعودی بيشتر متمايل به مذهبی خاص است نتوانسته جايگاه مناسبي در بين كشورهاي مسلمان باز نمايد . هر چند حمايت اين كشور از گروههايي چون حزب الله و حماس برايش در بين توده مسلمان دنيا محبوبيتي فراهم آورده اما اين كشور براي رسيدن به رهبري جهان اسلام نيازمند تغيير اساسي در سياست گذاري هاي مذهبي و سياسي خويش در منطقه و جهان است.
قطر
قطر هم با ابتكاراتي چون ايجاد تلويزيون الجزيره ، تأسيس بزرگترين بانك اسلامي جهان و برگزاري كنفرانس صلح گروههاي لبناني و كنفرانس كمك به مقاومت غزه توانسته براي خود جايگاهي دست و پا كند اما بعيد به نظر مي رسد كه اين كشور بتواند با جمعيت بسيار اندكش راهي بسوي رهبري جهان اسلام باز نمايد .
تركيه
تركيه كشوري بزرگ با تاريخي سراسر برازندگي در جهان اسلام است . نام اين كشور با نام بزرگي چون صلاح الدين ايوبي فاتح بزرگ جنگ هاي صليبي عجين است . موقعيت اين كشور به مثابه پلي بين آسيا و اروپا و پيشينه تاريخي اش در مبارزه با غرب ، و سابقه زمامداري جهان اسلام در زمامداري امپراتوري عثماني توانسته كه موقعيتي طلايي براي اين كشور براي رهبري جهان اسلام ببخشد. هر چند چيزي در حدود يك قرن حكومت سكولار بر اين كشور اين موهبت بزرگ را از اين كشور دريغ داشته اما به نظر مي رسد كه اسلام گرايان اين كشور با سياست منطقي كه در پيش گرفته اند روزبه روز راه طولاني رسيدن تركيه به جايگاهش را كوتاه تر مي نمايند.
تظاهرات مليوني مردم تركيه در حمايت از غزه و برخورد تند رجب طيب اردوغان نخست وزير اين كشور با رييس جمهور اسراييل به خوبي نشان داد كه تركيه در راهي روان است كه در آن جايي براي اسراييل و دوستانش نخواهد بود . به هر صورت نگارنده بر اين باور است كه تركيه پتانسيل رهبري جهان اسلام را داراست و گام به گام به سوي اين هدف به پيش مي رود. بايد در نظر داشت كه رهبري جهان اسلام بدين معنا نخواهد بود كه بار ديگر خلافت اسلامي در اين كشور احيا گردد.
در جهان اسلام بيش از پنجاه و چهار كشور عضويت دارند كه كشورهاي بزرگي چون اندوزي ، مالزي و پاكستان را نبايد از ياد برد . كشوري چون پاكستان با داشتن سلاح اتمي مي توانست جايگاه ويژه اي در بين مسلمانان داشته باشد طوريكه وزيرخارجه وقت اين كشور در زمان جنگ سرد از آرزوي اين كشور براي ايجاد پيمان هايي چون ناتو و ورشو سابق سخن گفته بود اما اقدامات خصمانه اين كشور در قبال همسايگانش بخصوص افغانستان اين كشور را از رسيدن به چنين هدفي دور ساخت . اندونزي و مالزي هم با وجوديكه از پشتوانه اقتصادي و علمي خوبي برخوردارند اما موقعيت جغرافيايي و فرهنگي و عدم علاقه مندي اين كشورها مانع بزرگي براي رهبري آنان است .
